“Addım-addım Vətəndə” layihəsi qələbəmizin 5 illiyinə həsr olunub. Bu teatrlar arasında yaradıcılıq mübadiləsi, teatrların bir-birini yaxından tanıması və onların bir araya gəlməsi üçün nəzərdə tutulmuş bir layihədir. Hər dəfə biz yerlərdə bir bölgə teatrı ilə bir araya gəlirik, səhnəni bölüşürük, tamaşalarımızdan parçalar oynayırıq. İndiyə qədər layihə çox uğurla baş tutub. Biz layihənin yekununu Xankəndində etməyi planlaşdırırıq. Bu may ayının ikinci on günlüyünə təsadüf edir”.
Bunu Moderator.az-a açıqlamasında Bakı Uşaq və Gənclər teatrının direktoru, əməkdar artist İntiqam Soltan deyib.
O daha sonra əlavə edib:
“Bilirsiniz ki, Xankəndində hazırda təmir-tikinti işləri sürətlə davam etdirilir. Orada muzeydə və Xankəndi Dövlət Dram Teatrında təmir işləri gedir. Ona görə də bu dəfə “Addım-addım Vətəndə” layihəsini teatrda nümayiş etdirə bilməyəcəyik. Biz Qarabağa universiteti ilə danışıqlar aparmışıq. Universitetin tələbələri üçün bayrağımıza, himnimizə, qələbəmizə həsr olunmuş “Vətən” tamaşasını oynayacağıq. Eyni zamanda biz Qax Dövlət Gürcü Dram teatrında da bu layihəni etməyi düşünürdük. Hava şəraiti ilə əlaqədar olaraq Qaxı bir az geriyə atdıq. Yekun tamaşadan sonra adıçəkilən teatrda bu layihəni nümayiş etdirəcəyik. Festivala Bakıda yekun vurmağı düşünürük. Nəzərdə tutmuşuq ki, həmin bölgə teatrları Bakıya gəlsinlər və Bakıda “Addım-addım Vətəndə” layihəsi üçün hər teatr bir tamaşa hazırlasın. Bakı Uşaq və Gənclər teatrı olaraq həmin teatrların əməkdaşları üçün xüsusi mükafatlar da nəzərdə tutulub. Xüsusilə onu qeyd etmək istəyirəm ki, bütün layihələrimizdə olduğu kimi bu layihəmizdə də bütün xərcləri teatrın daxili imkanları hesabına, tamaşalardan gələn gəlirlərlə etmişik. Kollektiv çox böyük qəhrəmanlıq və fədakarlq göstərib. Bir qarın ac, bir qarın tox, elə olub ki, bütün gecəni yol gedib, bütün gecəni yol gəlmişik. Yorğun-arğın ora gedib çatan kimi həmən tamaşa oynamaq məcburiyyətində qalmışıq. Əlbəttə ki, aktyorun yorğunluğunun tamaşaçıya heç bir aidiyyatı yoxdur. Aktyorların çəkilişi olub, bir ürəyi burada, bir ürəyi orada yarımayaq getmək məcburiyyətində qalmışıq. Bütün bunlara baxmayaraq kollektiv böyük fədakarlıq etdi, qaş düyünləndirəcək qədər problemimiz olmadı. Uzaq yol gedəndə gərginlikdən bəzən olur ki, birinin dediyi söz o birininin boğazından keçmir, mübahisə düşür. Bizim teatrda belə hallar heç vaxt olmayıb və bundan sonra da olmaz. Biz yekunu da alınaçıqlığı ilə başa vuracağıq. Eşq olsun qələbəmizə və teatr sənətimizə”.
İntiqam Soltan teatrların inkişafına mane olan bəzi səbəblərdən, əzbər tamaşalardan və müasir tamaşaçıların istəyindən də danışıb:
“Birinci növbədə bu gün incəsənətdə maddi maraq yoxdur. Ona görə də rejissor yeniliklər etməyə o qədər də meyilli deyil. Ümumi, biləvasitə əzbər bilinən klassik əsərləri götürüb səhnələşdirirlər. Bilirsiniz necə səhnələşdirirlər?! Saata baxa-baxa.. “Ay yubandım mənim filan teatrda məşqim var, filan teatrda tamaşam var”. Bütün bunların hamısını başqalarının-ələxsus biznesmenlərin, vəzifə adamlarının qarşısında gedib boynubükük, ovucunu açıb pul istəməsinlər deyə edirlər. Çünki qürur deyilən bir şey var. O qürur qırılsa sonra o insanlarda yaradıcı adam çıxmayacaq! Axı biz qüruru, mənəviyyatı təbliğ edirik. Mənim mənliyim, qürurum olmadığı halda onu səhnədə necə təbliğ edə bilərəm?! İkincisi isə rejissorlar eksperiment etməyə çox ehtiyyat edirlər. Niyə? Çünki teatrdan bir pillə yuxarı olanların özləri teatrın haqqında o qədər az bilirlər ki, qorxurlar ki, o eksperimenti qəbul etməsinlər. Halbuki “z”, “alfa”, “betta” nəsli axı klassik tamaşaların tamaşaçısı olmayacaq. Əvvəla ona görə olmayacaq ki, pillə-pillə tamaşaçı yetişdirə bilmirik. Uşaqlarla işləyən bir neçə teatr var. Bakı Uşaq və Gənclər Teatrı, Dövlət Kukla teatrı, Milli Gənc Tamaşaçılar Teatrı.. Amma digər teatrlar da uşaq tamaşaları hazırlayırlar. Bu o demək deyil ki, onlar uşaqları həyata, böyük tamaşalara hazırlamağa meyllidirlər. Xeyr! Onlar sadəcə olaraq plan doldurmaq üçün işləyirlər. Uşaqlara nəsə öyrətməyi çalışan Bakı Uşaq və Gənclər teatrının özünün heç yeri yoxdur, özü heç bilmir harada oturub-dursun?! Klassik əsərlərdə isə siz baxsanız zalda demək olar ki, 3-4 professor, akademik, təqaüdçüdən başqa yeni nəsil tapılmayacaq. Ya zorla gətirib gərək zalı doldursunlar.. Ya da ki, boş zal olacaq. Çünki bu tamaşalar yaşlı nəsil üçün nostalji hisslər yaşadır. Yeni əsərlər də səhnələşdirilməlidir axı. Teatrlarda gedən islahatlar göz qabağındadır. Teatrlarda səhnələşdirilən tamaşaların əksəriyyəti teatrın öz gəliri hesabına hazırlanan tamaşalardır. Belə deyək də, hazır dekorasiya, hazır geyimlərdən hazırlanmış tamaşalardır. Bu isə tamaşanın keyfiyyətini aşağı salır. Tamaşa kobud şəkildə desək iki cür olur. Biri var tamaşaçını öz arxasınca aparan tamaşa, bir də tamaşaçının dalınca sürünən tamaşa. Tamaşaçının istədiyini biz məcburiyyət qarşısında qalırıq ki, səhnəyə gətirək ki, bəlkə o tamaşa tamaşaçı gətirdi. O halda yaradıcılıq 2-ci, 3-cü planda qalır, süni intellektlə böyümüş, repetitor yanında təhsil almış yeni nəslin zövqünə uyğun olmağa çalışırıq ki, yaradıcılıq, maliyyə və tamaşaçı planını dolduraq. Bu da günü-gündən bəsitləşməyə gətirib çıxarır. Bu yaxşı heç nə vəd etmir. Mən məsələyə pessimist yanaşmıram. Mədəniyyət Nairliyi çalışır, yeni-yeni islahatlar edir. Ola bilər ki, teatra yeni nəsil gəlsin, bu günün, sabahın yaradıcılığını ortaya qoysun. Dünya standartlarına uyğun tamaşalar hazırlasınlar və teatrlar da inkişaf etsin. Peşəkarlar olmayan sahədə inkişaf ola bilməz. Nazirlik güclü attestasiya işləri ilə məşğuldur. Mən düşünürəm ki, attestasiya növbəsi gəlib teatra da çatacaq və teatrdan qeyri-peşəkarları uzaqlaşdıracaq. Necə ki, səhiyyədə, təhsildə, mətbuatda qeyri-peşəkarlar var, incəsənətdə də də, teatrlarda da, filmlərdə və seriallarda çəkilənlərin 80 faizi qeyri-peşəkarlardan ibarətdir. Nisbətən teatrlarda qeyri-peşəkarlar hələ azdır. Bu da keyfiyyəti, səviyyəni aşağı salır. Həmin serialların bəsit formada çəkilməsi məktəblərdə qalmaqallara qədər gətirib çıxarır. Nədənsə bu hamımızın gözündən yayınır. Bəsit deyə-deyə də hamımız o seriallara, filmlərə çəkilirik. Niyə? Çünki maddiyat problemi var. Hər kəs öz evini, ailəsini dolandırmaq məcburiyyətindədir”.
Müsahibimiz deyir ki, teatrların aşağı səviyyəli repertuar planını və zəif tamaşanın uğursuzluğunun günahını Mədəniyyət Nazirliyinin boynuna atmaq olmaz:
“Bir çox hallarda biz günahı qoyuruq yuxarı təşkilatların, məsələn Mədəniyyət Nazirliyinin boynuna.. Mən fəaliyyətdə olduğum bu uzun illər ərzində bir dəfə görmədim ki, Mədəniyyət Naziriliyi hansısa qadağanı qoysun. Təbii ki, cızığından çıxana qədər.. Sən özün üçün sərhədi müəyyən etməlisən. Etmirsənsə sənə sərhədi başqası müəyyən edəcək. Mədəniyyət Nazirliyi teatr rəhbəri olaraq mənə arxayındırsa, mənim o arxayınlıqdan sui-istifadə etməyə haqqım yoxdur. Tamaşaçının zövqünü korlamağa üumumiyyətlə haqqım yoxdur. Teatr sistemində yuxarı təşkilatın qadağasını heç vaxt mən görməmişəm. Buna görə həmişə onlara minnətdar olmuşam. Mən bu inamı doğrultmalıyam. Vətən övladlarını, vətəni niyə səndən az istəməliyəm ki?! Bəsit tamaşaların teatrlarda yer almasının, gözəl tamaşaların repertuardan çıxarılmasının günahkarı da teatr rəhbərləridir. Mədəniyyət Nazirliyi heç vaxt demir ki, sən bu tamaşanı səhnələşdir, yaxud da səhnələşdirmə. Peşə namusu olmayan sahədə inkişafdan söhbət gedə bilməz. Peşə namusu da peşəkar adam olan yerdə mümkündür. Peşə namusu olmayan adamın yanında bundan danışanda sənə rişxəndlə baxır, sanki gülür.. Nə qədər ki, teatr və digər sənətlər ixtisaslı, peşəkar kadrlarla dolmayacaqsa, onlardan peşəkarlıq gözləmək sadəcə sadəlövhlük ola bilər. Mən öz peşəmin namusunu bilirəmsə niyə kimsə mənə qadağa qoymalıdır ki? Təbii ki, buna görə heç kəs mənə qadağa qoymayacaq”, - deyə İntiqam Soltan bildirib.
