Rusiya Federasiyasının müdafiə naziri Sergey Şoyqu Aleksandr Lukaşenko ilə görüşmək üçün qəfildən Minskə uçdu və görüşdə Rusiya Federasiyasının verə biləcəyi iddia edilən "Belarusun təhlükəsizliyi üçün təminatlar" haqqında danışdı. Xüsusilə, “təcavüz zamanı müttəfiqi qorumaq” haqqında söhbət oldu. Ən azı, KTMT və “İttifaq dövləti” çərçivəsində imzalanmış sənədlərin mövcudluğunu nəzərə alsaq, bunlar qəribə bəyanatlardır.

Təbii ki, bu bəyanat demək olar ki, dərhal bir sıra dövlətlərin mediası üçün informasiya hadisəsinə çevrildi və bu, Şoyqu ilə Lukaşenko arasında görüşün digər mümkün məqsədlərini də “örtdü”.

Gəlin biz pərdə arxasında nələrin qaldığını anlamağa çalışaq. Həm Lukaşenko, həm də Şoyqu bu görüşün Moskvadakı son danışıqların və Putinlə razılaşmaların həyata keçirilməsinin davamı olduğunu bildirib. Burada bir neçə istiqamətə diqqət yetirməyə dəyər. Birincisi, Rusiya ordusunun təchizatı və Belarus poliqonlarında səfərbər olunanların təlimi məsələsi var. Rusiyada “sürünən” səfərbərlik bu gün də davam edir. Muzdluların sayını artırırlar, “Vaqner” şirkəti üçün döyüşçülər cəlb edirlər. Eyni zamanda, Priqojinlə "rəqabət" yaratmaq üçün başqa qruplar formalaşdırırlar. Nəzərə almaq lazımdır ki, Şoyquya şəxsən bağlı olan "Patriot" hərbi şirkət də var. Beləliklə, rusiyalı qonağın marağı döyüş sursatı, uniforma, ilk tibbi yardım dəsti və quru yeməklərin əldə edilməsi sahəsində idi. Həm də - muzdlu və səfərbər olanların hazırlanması üçün Belarus infrastrukturundan istifadə Şoyqu üçün maraq kəsb edir.

İkincisi, “idxal əvəzedicisi” deyilən məsələ var. Rusiyanın müdafiə sənayesi Qərb komponentlərinin alınmasının çətinliyi ilə bağlı ciddi problemlər yaşayır: hər şeyi əldə etmək mümkün deyil, vasitəçilər vasitəsilə alınanlar isə az miqdarda və çox yüksək qiymətlərlə Rusiyaya gəlir. Bunun fonunda Belarus hərbi-sənaye kompleksinin imkanlarından bəzi yerlərdə uğurla istifadə etmək marağı mövcuddur.

Nəzərə almaq lazımdır ki, səfərdən iki gün əvvəl Belarusun dövlət mediası Rusiya təyyarələri və Rusiya zirehli texnikaları üçün geniş çeşiddə komponentlərin istehsalının inkişafı barədə sevinclə məlumat verdi. Çox güman ki, bu, ilk növbədə elektronika, optika və rabitə ilə bağlıdır. Şoyqu üçün Lukaşenkonun bu komponentlərlə bağlı nə təklif edə biləcəyini və hansı qiymətlərlə olacağını anlamaq vacibdir. Çünki heç kim deyə bilməz ki, rəsmi Minskin qardaşlıq və dostluq ritorikası ilə yanaşı, kiçik də olsa, qazanmaq eşqi yoxdur.

Digər istiqamət Belarus zavodlarının Belarus ərazisində Rusiya Federasiyasının hərbi texnikasının təmiri və modernləşdirilməsində iştirakıdır. Həm də tankların, artilleriya sistemlərinin Rusiya ordusunun sərəncamına verilməsi üçün anbardan çıxarılması mümkündür. Belə bir proses artıq məhdud miqdarda başlayıb, lakin, görünür, Rusiyaya çox şey lazımdır - Belarus anbarlarının boşaldılmasına qədər hər şey lazımdır.

Üçüncüsü, yeni nümunələrin istehsalıdır. Məsələn, eyni döyüş sursatları və ya PUA-lar məsələsini götürək. Mətbuat uzun müddətdir Belarus müəssisələrindən birində "Şahed" dronlarının yığılması imkanlarını müzakirə edir. Ancaq bu məsələdə çox güman ki, irəliləyiş o qədər də deyil. Moskva gözləyir ki, Minsk özü lazımi elektronika axtarıb alacaq və qismən istehsal edəcək. Amma burada problem Minskdə deyil, Pekindədir – Çin öz elektronikasından Kremlin hərbi məqsədləri üçün istifadə etməyə icazə verməyincə, heç bir irəliləyiş olmayacaq. Eyni hal, Himarsın daha yeni analoqu sayıla bilən, lakin 200-300 km-lik “baza” raket məsafəsi olan “Polonaise” MLRS-nin Rusiya ordusuna çatdırılması məsələlərinə də aiddir. Texnologiya Çinindir, ona görə də məsələn, Azərbaycanda bu silahlar var, Rusiyada yoxdur. “Arzu olunan”, lakin “əlçatmaz” siyahıya elektron döyüş sistemləri və ya rabitə sistemləri ilə davam etmək olar.

Dördüncüsü və ən vacibi Rusiya hərbi bazasının yerləşməsidir. Putinin Belarusda nüvə silahı yerləşdirməklə hədələməsinin mümkün həyata keçirilməsindən danışmağa dəyər. Yerləşdirmə, köçürmədən fərqli olaraq, Rusiya personalını, Rusiya təhlükəsizliyini təmin edir. Yəni söhbət Belarus təhlükəsizlik qüvvələrinin dəvətlə daxil ola biləcəyi tam hüquqlu bazadan gedir. Bu cür qərarlar (hərbi baza), bir qayda olaraq, ən azı hökumətlərarası razılaşma ilə rəsmiləşdirilir. Lakin Moskvada onlar hesab edirdilər ki, Lukaşenko üçün bu cür sənədləri işləyib hazırlamaq “şərəf” olardı. Ona görə də Şoyqunun səfərinin məqsədini anlamaq çətin deyil. Lakin bazanın özü (nüvə silahları kimi) mövcud olmaya bilər. Səbəb Pekinin mövqeyidir ki, Kremlin nüvə şantajından faydalana bilər, amma yerləşdirmə mümkünsüz görünür. Unutmaq olmaz ki, Si Cinpin həm Putin, həm də Lukaşenko üzərində təsir rıçaqlarına malikdir.

Və nəhayət, sonuncu - "təhlükəsizlik zəmanətləri" sualları. Lukaşenko üçün bu, Rusiya meydanında bir oyun - "müttəfiq" olduqlarını göstərmək cəhdidir. Bu yanaşma isə daxili müstəvidə şübhə doğurur. Axı bu, onların öz zəifliklərinin nümayişidir. “Rusiya zəmanətləri” və ya “qırmızı xətlərin” əhəmiyyəti və məqsədəuyğunluğu artıq bir ildir ki, Ukraynada Kreml tərəfindən nümayiş etdirilir: Ukraynanın fəaliyyətinə daim “dəhşətli cavab” veriləcəyi deyilir, amma “qırmızı xətlər” təkrar-təkrar geri çəkilir.

Müəllif: İqar Tışkeviç - Ukrayna Gələcək İnstitutunun politoloqu
Mənbə: UNİAN
Tərcümə AYNA-ya məxsusdur