Bu ilin yanvar-fevral ayları ərzində Azərbaycana xarici ölkələrdən 5 min 902 baş diri iribuynuzlu ətlik heyvan idxal olunub.

İdxal edilən bir baş iribuynuzlu ətlik heyvanın orta gömrük dəyəri təxminən 375 dollar (638 manat) olub. İribuynuzlu ətlik heyvanların 1 105 başı Rusiyadan, 4 797 başı Gürcüstandan gətirilib.

Ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə mal-qara idxalı 2,8 dəfə azalıb. Belə ki, ötən il Rusiyadan (9644 baş), Qazaxıstandan (2538 baş) və Gürcüstandan (1839 baş) Azərbaycana 14 min 21 baş iribuynuzlu ətlik heyvan idxal edilib.

Qeyd edək ki, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə idxal olunan mal-qaranın gömrük dəyəri də kəskin şəkildə aşağı düşüb.

Əgər ötən ilin ilk 2 ayında Rusiyadan idxal edilən mal-qaranın bir başının orta gömrük dəyəri 1036 dollar (1761 manat), Gürcüstandan isə 442 dollar (752 manat) olubsa, bu ilin eyni dövründə bu göstəricilər müvafiq olaraq 674 dollar (1146 manat) və 306 dollar (520 manat) olub.

Lakin bütün bunlar ət bazarında gözlənilən ucuzlaşmanı yaratmayıb. Əksinə, idxal həcminin 2,8 dəfə azalması, həmçinin bir baş mal-qaranın orta gömrük dəyərinin ötən illə müqayisədə kəskin enməsi fonunda istehlakçılar qiymət artımı ilə üzləşirlər.

İdxal azalır, maya dəyəri aşağı düşürsə, o zaman ət niyə bahalaşır?

Mövzu ilə bağlı “Cebheinfo.az”-a açıqlamasında Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri, iqtisadçı-ekspert Akif Nəsirli bildirib ki, bu, məntiqli sualdır və açıqlanan rəqəmlərlə real vəziyyət arasında müəyyən ziddiyyət müşahidə olunur.

O qeyd edib ki, idxalın azalması əslində cavabın bir hissəsidir:

"Ötən ilin ilk iki ayında 14 min baş idxal olunubsa, bu il cəmi 5 900 baş gəlibsə, yəni idxal 2,8 dəfə az. Bazara daxil olan canlı mal-qara bu qədər azalanda, yerli təklif bu boşluğu doldurmursa, qiymət yuxarı gedir. Bu sadə tələb-təklif məntiqidir.

Lakin məsələ yalnız miqdarla bitmir. Yerli istehsal kifayət etmir. Azərbaycanda heyvandarlıq sektoru bazar tələbini tam ödəmək üçün hələ yetərli gücdə deyil. İdxal azalanda bu zəiflik dərhal qiymətlərdə əks olunur".

Ekspert əlavə edib ki, yem xərcləri də mühüm amillərdən biridir:

“Yerli fermerlərin əsas xərclərindən biri yemdir. Əgər yem qiymətləri artıbsa və bu, əsasən idxal olunan taxıl və qarışıq yemlə bağlıdırsa, istehsal xərci yüksəlir. Bu da nəticə etibarilə ət qiymətlərinə təsir göstərir.

Gömrük dəyərinin aşağı düşməsinə gəlincə, bu, aldadıcı təsir yarada bilər. Heyvanın gömrük dəyərinin azalması onun bazardakı ət qiymətini birbaşa aşağı salmır.

Çünki bu prosesə kəsim xərcləri, logistika, pərakəndə satış marjası və vergilər də daxildir. Üstəlik, idxal həcmi azaldıqda bazarda rəqabət zəifləyir və bu da idxalçıların marjalarını artırmasına şərait yaradır”.

O bildirib ki, idxal həcminin kəskin azalması, yerli istehsalın bazardakı boşluğu doldura bilməməsi və artan istehsal xərcləri ət qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb olur:

"Gömrük dəyərinin ucuzlaşması isə gözlənildiyi kimi bazarda qiymətlərin aşağı düşməsinə gətirib çıxarmır. Qısacası, gömrük dəyərinin ucuzlaşması bu prosesdə istehlakçıya deyil, əsasən idxalçıya qazanc gətirir".